اختلالات روانشناختی

وقفه تنفسی خواب آپنه (Sleep Apnea Syndrome )

بیشتر ما در مورد خواب آرامش داریم ، اما کیفیت خواب ما به اندازه کمیت اهمیت دارد. خواب خوب باید طولانی ، عمیق و بدون بیداری های مکرر باشد. موارد زیادی وجود دارد که می تواند خواب شما را در شب مختل کرده و در روز احساس بی حالی و بی حالی ایجاد کند ، مانند دندان قروچه ، سندرم پای بی قرار و غیره. اما یکی از مهمترین اختلالات ، که می تواند بسیار خطرناک و در مواردی حتی کشنده باشد ، آپنه خواب  است. برای آشنایی بیشتر با این اختلال جدی و شایع خواب با ما همراه باشید.

وقفه تنفسی مرکزی خواب

وقفه تنفسی مرکزی خواب (CSA) که معمولاً در سالمندی بروز می کند بر اثر نارسایی دوره‌ای مکانیسم‌های CSA ایجاد می شود که محرک تنفس هستند.

 CSA طبق تعریف عبارت است از فقدان تنفس به دلیل فقدان تلاش تنفسی.

این یک اختلال کنترل تهویه است که در آن دوره های مکرر وقفه تنفس و افت تنفسی به شکل متناوب یا دوره ای در خلال خواب بر اثر تغییرات تلاش تنفسی ایجاد می‌شود.

یافته اولیه این بود که OSA منجر به شکایت خواب آلودگی مفرط می‌شود در حالی که CSA به شکل بیخوابی تظاهر می کند.

اما مطالعات چند موردی بعدی نشان داد که هر یک از این علایم ممکن است در هر یک از این دو اختلال دیده شود.

ویژگیهای خواب نگاری در CSA شبیه OSA  است اما به جز این که در خلال دوره های وقفه تنفسی، وقفه تلاش تنفسی در لیدل های اکستانسیون قفسه سینه ولی دل های شکمی دیده می شود.

DSM-5 سه زیر نوع برای CSA در نظر گرفته است:

CSA ایدیوپاتیک ، الگوی تنفسی شین شین استوکس و CSA همراه با مصرف مواد افیونی.

اما علل متعددی و متفاوتی وجود دارد که می‌تواند منجر به کاهش تلاش تنفسی شوند از جمله سه زیر نوع بالا و نیز ارتفاع بالا، ضایعات ساقه مغز، بیماری های طبی اختصاصی، برخی مواد یا داروها و ناهنجاری‌های مادرزادی.

 

وقفه تنفسی خواب

CSA ایدیوپاتیک

 یک نوع ایدیوپاتیک CSA وجود دارد. در این بیماران معمولا در خلال بیداری فشار دی اکسید کربن شریانی در حد بهنجار پایین است( PaCO2) و پاسخ تنفسی تهویه بالایی به CO2 نشان می دهند.

این بیماران با علایم و خواب آلودگی روزانه،بی خوابی یا بیدار شدن همراه با تنگی نفس مراجعه می‌کنند.

وقفه های تنفسی در خلال خواب مستقل از تلاش تهویه بروز میکند .

خواب نگاری نشان دهنده وجود دست‌کم ۵ وقفه تنفسی مرکزی در هر ساعت خواب است.

تنفس شین استوک

تنفس شین استوک یک الگوی تنفسی منحصر به فرد شامل طولانی شدن هایپرپنه است که در خلال آن حجم جاری به صورت متناوب به تدریج افزایش و سپس کاهش می‌یابد.

دوره های هایپرپنه در نوسان با دوره‌های واقع وقفه افت تنفسی دیده می‌شود که با کاهش تلاش تهویه همراه اند.

این الگو در مردان مسن دچار نارسایی احتقانی قلب یا سکته مغزی شایع‌تر است. همچون CSA اولیه این بیماران با شکایات خواب‌آلودگی روزانه، بی خوابی و بیدار شدن با حالت تنگی نفس مراجعه می‌کنند.

خواب نگاری نشان دهنده وجود حداقل ۱۰ دوره وقفه تنفسی و افت تنفسی مرکزی در هر ساعت خواب است.

وقفه تنفسی خواب

CSA ناشی از ارتفاع بالا

وقفه تنفسی مرکزی در شروع خواب در ارتفاع بالای 7600 متر پدیده‌ای همگانی است اما می‌تواند در ارتفاع 5000 متر( به خصوص در صورت صعود سریع) نیز روی دهد.

این زیر نوع دیگر درDSM-5  وجود ندارد اما ممکن است همچنان اهمیت بالینی داشته باشد.

دوره های وقفه تنفسی مرکزی در تناوب با دوره‌های تنفس بالا(هیپرپنه) در چرخه های ۱۲ تا ۳۴ ثانیه دیده می شود.

این یک نوع گسترش کنترل تنفسی بدو خواب است در حالیکه گیرنده‌های PH بصل‌النخاع نقطه تنظیم خود را بالا برد و برای پاسخ دهی نیازمند PH پایین تری هستند.

در ارتفاعات بالاتر تهویه مفرط منجر به آلکالوز همراه با کاهش دی اکسید کربن می شود که تغذیه در حین خواب را کاهش می‌دهد.

ساختمان خواب ممکن است آسیب ببیند و مدت مراحل یک و دو افزایش یافته و خواب موج آهسته کاهش یابد.

خواب REM ممکن است تحت تاثیر قرار نگیرد.

این اختلال را می توان با استازولامید درمان کرد که سبب کاهش PH سرم و افزایش سائق تنفسی می شود.

عوارض استازولامید عبارت است از اسیدوز متابولیک، عدم توازن الکترولیتی،آنافیلاکسی،سندرم استیونس_جانسون، نکرولیز اپیدرمی سمی و آگرانولوسیتوز.

واکنش های شایع عبارتند از خستگی، بی اشتهایی، تغییر چشایی، پر ادراری،اسهال،مدفوع سیاه(ملنا)، وزوز گوش و حساسیت به نور که البته از عوارض این دارو محدود به اینها نیست.

وقفه تنفسی خواب

CSA ناشی از بیماری طبی غیر شین استوکس

این نوع  CSA معمولا بر اثر ضایعات ساقه مغز مرتبط با طیف وسیعی از عوامل مختلف ایجاد می‌شود.

اختلالات کلیوی و قلبی نیز می‌تواند سبب وقفه تنفسی مرکزی شوند.

ملاک های تشخیصی مستلزم اثبات وجود دست کم ۱۰ و وقفه تنفسی مرکزی یا افت تنفسی مرکزی در هر ساعت خواب با الگوی تنفسی شتابنده و کاهنده همراه با بر انگیختگی و انقطاع خواب است که در خواب نگاری به اثبات رسیده باشد.

CSA ناشی از مصرف دارو یا مواد

دوره های وقفی تنفسی مرکزی ممکن است بر اثر انواعی از داروها یا ترکیب داروهای مختلف و مهمتر از همه مواد افیونی طولانی اثر ایجاد شود.

با این حال سایر مواد یا داروها نیز ممکن است با نوساناتی در کنترل عصبی عضلانی همراه شده منجر به بروز CSA شوند.

ملاک های تشخیصی عبارتنداز شاخص وقفه تنفسی مرکزی( اعداد دوره‌ها در هر ساعت) معادل ۵ یا بیشتر و مصرف دستکم دو ماهه دارو یا مواد مورد نظر.

تنفسی اولیه خواب شیر خواری

این نوع CSA شامل وقفه تنفسی یا افت تنفسی طول کشیده همراه با هیپوکسمی، برادیکاردی یا هر دوی آنهاست.

این اختلال نوزادان زودرس را مبتلا می کند احتمالاً به دلیل اینکه ساقه مغز آنها به طور کامل رشد نکرده است.

اختلال مزبور بر اثر سایر مشکلات طبی که وضعیت رشدی و فیزیولوژی شیرخوار را به هم می زند تشدید می شود.

وقفه تنفسی خواب

علائم آپنه خواب

شایع ترین علائم هشداردهنده آپنه انسدادی خواب عبارتند از:

خواب آلودگی و خستگی در طول روز
خشک شدن دهان و گلو در هنگام بیدار شدن
سردرد صبحگاهی
مشکل در تمرکز ، فراموشی ، افسردگی ، تحریک پذیری
عرق شبانه
اضطراب و بیقراری هنگام خواب
مشکلات جنسی
خرناس
بیداری ناگهانی و احساس خفگی
مشکل در بیدار شدن از خواب صبحگاهی
علائم در کودکان نیز ممکن است واضح نباشد ، از جمله:
شب ادراری
احساس خفگی و نشت آب از دهان
شب زیاد عرق کنید
اختلالات یادگیری و رفتاری
مشکلات در مدرسه
ضعف یا خواب آلودگی
خرناس
دندان قروچه
اضطراب در رختخواب
قطع یا عدم تنفس

وقفه تنفسی خواب

آپنه خواب چگونه درمان می شود؟

در موارد خفیف تری از آپنه خواب ، پزشک ممکن است فقط تغییر شیوه زندگی ، مانند کاهش وزن ، ورزش ، اجتناب از مصرف الکل و برخی داروها مانند داروهای آرام بخش و خواب آور ، دراز کشیدن به پهلو به جای کمر یا معده و ترک سیگار را توصیه کند.

اگر این اقدامات علائم را بهبود ندهد و آپنه صورت متوسط ​​تا شدید باشد ، تعدادی از درمان های دیگر در دسترس است. سایر درمانها شامل جراحی ، برداشتن بافت ، کوچک شدن بافت ، کاشت ایمپلنت ، تحریک عصب ، ایجاد راه هوایی جدید (تراکئوستومی) و غیره است که توسط پزشک تعیین می شود.

لطفا امتیاز دهید

دکتر آرش هیربد

من دکتر آرش هیربد دوره پزشکی عمومی را در دانشگاه علوم پزشکی اصفهان و تخصص روانپزشکی را در دانشگاه شهید بهشتی گذراندم. در بیمارستان آتیه به عنوان روانپزشک و مسئول دفتر سلامت روان مشغول به کار هستم. در کلینیک هیربد به عنوان موسس و مسئول فنی و روانپزشک بزرگسال فعالیت دارم. در زمینه اختلالات خلقی، اضطرابی، وسواس ، اختلالات خواب و… می توانم به شما کمک کنم.

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

دکمه بازگشت به بالا