اختلالات روانشناختی

شخصیت خودشیفته (Narcissistic personality)

افراد مبتلا به اختلال شخصیت خودشیفته (Narcissistic personality disorder) درک غیر واقع بینانه و کاذبی از اهمیت خود دارند.

صفتی که به خود بزرگ بینی معروف است.

نام این اختلال از افسانه یونانی نارسیسوس جوانی که عاشق انعکاس تصویر خودش در برکه شد گرفته شده است.

گرچه افراد مبتلا به این اختلال از دیگران توقع دارند آنها را تحسین نموده و همه ی آرزوها و درخواستهای آنها را برآورده کنند اما به نیازهای دیگران اعتنایی ندارند.

چون آنها خود را خیلی استثنایی میدانند، احساس می کنند که فقط افراد عالی مقام می توانند نیازها و مشکلات خاص آنها را درک کنند.

 

آنها آرزوهای زیادی برای زندگی خودشان دارند و از کسانی که به نظر آنها موفق تر، زیباتر یا باهوش تر هستند به شدت می رنجند.

آنها دل مشغول رسیدن به اهداف خودشان هستند و برای تحقق بخشیدن به این اهداف هیچ ابایی ندارند که دیگران را استثمار کنند.

به رغم اینکه آنها خود والابینی خود را به نمایش می گذارند اما اغلب دچار خود ناباوری هستند.

روابط با دیگران خواه اجتماعی، شغلی یا رمانتیک باشند با برداشت از دیگران به عنوان وسایلی برای ارضای شخصی تحریف می شوند.

به علاوه آنها می توانند متکبر و خودپسند باشند. ویژگیهایی که در روابط میان فردی آنها اختلال ایجاد می کند.

شخصیت خودشیفته پیرمرد

بر اساس افسانه های یونانی ، نرگس یک جوان خوش تیپ بود که عاشق دختری به نام اکو شد. چون زبان اکو به دستور همسر زئوس قطع شد ، او نتوانست عشق خود را به نرگس ابراز کند و نرگس از او روی گردان شد و عشق او را نادیده گرفت. اکو سرانجام بر اثر شکستگی قلب درگذشت. طبق این افسانه ، خدایان نارسیس را به این دلیل مجازات کردند و او عاشق او شد. بنابراین یک روز ، هنگامی که او فضای آبی را تماشا می کرد ، چشمش به تصویر او در آب افتاد ، اما او بسیار عاشق تصویر خود شد و دیگر نمی توانست آن نقطه را ترک کند. او به تدریج ضعیف و ضعیف شد و سرانجام به گل تبدیل شد. همان گل نرگس که در نهرها رشد می کند.

 

توجه به این نکته حائز اهمیت است که نرگس برای اولین بار هنگامی که عشق اکو را رد کرد عاشق تصویر او شد. این مجازات است که کسی عاشق تصویر خود شود ، یعنی خودشیفته شود. مجازات او از دست دادن توانایی دوست داشتن دیگران است. ثانیاً ، همانطور که در این افسانه مشخص است ، نارسیس عاشق خود نشد ، بلکه عاشق تصویر خود بود و این یک لحظه کلیدی در آغاز شناخت خودشیفتگی است ، هم به دلیل اهمیت تصویر و هم به دلیل اینکه خودشیفته نیست عاشق خود واقعی. ناز او عاشق تصویر خود است. سوم ، نرگس تصویر واقعی خود را در آب مشاهده کرد. این یک تصویر واقعی بود ، در حالی که خودشیفته عاشق تصویر است و این به عهده اوست که خودش آن را بسازد و آن را نقاشی کند و بدیهی است که این تصویر واقعی نیست.

 

 Narcissistic personality

امروزه کلمه خودشیفته در جامعه ی سلبریتی محور ما که پر از افراد خودپسند است، به وفور برای توصیف اشخاصی که بیش از حد سطحی بوده و یا خود را تحسین می کنند، به کار برده می شود. اما از نظر روانشناختی، خودشیفتگی به معنای عشق به خود نیست ( لااقل نه به آن معنایی که ما فکر می کنیم). دقیق تر اگر بخواهیم بگوییم افراد مبتلا به اختلال شخصیت خود شیفته عاشق تصویری ایده آل و اغراق آمیز از خود هستند (و نه عاشق خود) چراکه چنین تصویری به آنها اجازه می دهد بر احساس ناامنی عمیق درونی خود سرپوش بگذارند. اما حفظ کردن این تصویر توهم آمیز برای این افراد تلاش زیادی می طلبد و اینجاست كه نگرش ها و رفتارهای ناکارآمد آنها بروز می کند.

اختلال شخصیت خود شیفته شامل الگویی از خودمحوری، تفکر و رفتار مغرورانه، عدم همدلی و توجه به دیگران و نیاز بیش از حد به تحسین است. مردم اغلب افراد مبتلا به این اختلال را مغرور، موزی، خودخواه، امر و نهی کن و خواستار تمجید، توصیف می کنند. این طرز تفکر و رفتار در همه زمینه های زندگی فرد خودشیفته از کار و دوستی گرفته تا روابط خانوادگی و عشق نمود پیدا می کند.

افراد مبتلا به اختلال شخصیت خود شیفته در برابر تغییر رفتار خود بسیار مقاوم هستند ، حتی اگر این امر باعث ایجاد مشکل برای آنها شود. آنها اغلب  تمایل دارند تقصیر را به گردن دیگران بیندازند. علاوه بر این ، آنها فوق العاده حساس هستند و حتی در برابر کوچکترین انتقادات و اختلاف نظرها، که البته از نظر آنها خصومت شخصی محسوب می شود، به شدت واکنش نشان می دهند. برای اطرافیان شخص خود شیفته، ساده ترین راهکار است که فقط با خواسته های او همراه شوند تا از سردی رفتار و خشم او جلوگیری کنند. با این حال ، شما با دانش بیشتر درباره ی اختلال شخصیت خود شیفته می توانید افراد خودشیفته را در زندگی خود شناسایی کرده و از خود در برابر بازی های قدرت این افراد محافظت کنید و مرزهای سالم تری بینتان ایجاد کنید.

خودشیفتگی در روابط

تمایل به خودشیفتگی برای تحریک تحسین و ستایش، به خصوص از طرف شرکایی که به طور بالقوه عاشق هستند، اغلب آنها را جذاب و کاریزماتیک می کند، صفاتی که می تواند به سرعت یک عاشقانه را از بین ببرد. اما کمبود ذاتی همدلی آنها ممکن است مانع از درک دنیای درونی شریک زندگی و ایجاد رابطه طولانی مدت شود.

برای افرادی که دارای اختلال شخصیت خودشیفتگی هستند، تقریباً غیرممکن است که عاشق شوند و رابطه ای صادقانه و عادلانه برقرار کنند. چنین فردی ممکن است قوانین سختگیرانه ای را در یک رابطه وضع کند و از میان سایر رفتارهای آزاردهنده، یک شریک جدید از دوستان و خانواده برگزیند.

چرا خودشیفتگی در نگاه اول تصورات خوبی ایجاد می کند؟

انواع شخصیت خودشیفته

 

تحقیقات نشان می دهد که افراد ممکن است در ابتدا به سمت خودشیفتگان کشیده شوند، زیرا به نظر می رسد عزت نفس قوی تری نسبت به آنچه واقعاً هستند دارند و این صفتی است که اغلب افراد آن را ارزشمند می دانند.

آیا فرد دارای خودشیفتگی می تواند عاشق شود؟

ممکن است خودشیفتگان در مراحل اولیه دوست یابی شور و جذابیت خوبی از خود نشان دهند، اما برای اکثر آنها روابط نوعی معامله است. آنها توجه کردن و رضایت جنسی را برای تقویت عزت نفس و اعتماد به نفس خود به کار می گیرند. هدف آنها این است که از لذت هایی واهی لذت ببرند. اغلب خودشیفتگان علاقه خود نسبت به رابطه را از دست می دهند، زیرا انتظارشان از میزان صمیمیت بیشتر می شود یا احساس می کنند بر چالش تضمین یک رابطه فائق آمده اند.


تیپ های فرعی خودشیفتگی

میلون و همکارانش با در نظر داشتن این نکته که در تعریف اختلال شخصیت خودشیفته انواع رفتارها گنجانده شده است, چند تیپ فرعی را مطرح کردند:

شخصیت خودشیفته Narcissistic personality

خودشیفته نخبه گرا:

نخبه گرایان احساس افتخار و قدرت می کنند و تمایل دارند مقام و موفقیتهای خود را به رخ دیگران بکشند.

نخبه گرا معمولا در حال ترقی است و به شدت به ارتقای درجه خود مشغول است و می کوشد جایگاه خاصی را به وجود آورد و از هر فرصتی برای مشهور شدن استفاده کند.

خودشیفته عاشق پیشه:

خودشیفته عاشق پیشه تمایل دارد از لحاظ جنسی اغواگر باشد با این حال از صمیمیت واقعی اجتناب میکند.

این گونه افراد خیلی دوست دارند افراد ساده لوح و از لحاظ هیجانی نیازمند را وسوسه کنند و آنها را طوری به بازی بگیرند که به طور فریبنده ای نشان دهند دوست دارند با آنها رابطه ی نزدیکی داشته باشند.

با این حال تنها علاقه ی واقعی آنها این است که به طور موقت از بدن پر حرارت دیگران بهره کشی کنند.

خودشیفته غیر اخلاقی:

خودشیفته های غیراخلاقی شباهت زیادی به افراد ضداجتماع دارند زیرا بی پروا ، فریبکار ، خودخواه و استثمارگر هستند.

حتی وقتی معلوم شود که آنها مرتکب یک عمل غیرقانونی شده اند ، بی تفاوت هستند و طوری رفتار می کنند که گویی باید به قربانی توجه شود.

خودشیفته جبرانی:

خودشیفته های جبرانی، منفی گرا هستند و  می خواهند احساسات عمیق حقارتشان را خنثی کنند.آنها می کوشند توهمات برتر بودن و استثنایی بودن ایجاد کنند.

شخص خودشیفته Narcissistic personality

سبب شناسی

رویکرد روانکاوی فروید خودشیفتگی را ناکامی در فراتر رفتن از مراحل اولیه رشد روانشناختی – جنسی در نظر می گیرد.

نظریه های جدیدتر روابط ابژه، روی تاثیر رابطه آشفته والد-فرزند بر رشد درک خویشتن کودک تایید می کنند.

تایید نشدن خلاقیت ها و فعالیت های کودک در این دیدگاه، خودوالابینی کاذب را برای فرد در پی خواهد داشت.

بنابراین اختلال شخصیت خودشیفته را می توان به صورت ناامنی ناشی از عدم تایید دستاوردهای کودک و نیاز به توجه کودکی در نمود بزرگسال برداشت کرد.

نظریه پردازان شناختی رفتاری معتقدند افراد خودشیفته، در مورد خودشان عقاید ناسازگارانه ای دارند.

از جمله اینکه معتقدند آدم های استثنایی هستند که باید بهتر از آدم های معمولی با آنها برخورد شود.

شیوع این اختلال

شیوع تقریبی اختلال شخصیت خودشیفته، ۲ تا ۱۶ درصد از جمعیت بالینی  کمتر از ۱ درصد در جمعیت عمومی است.

چگونه می توانیم خودشیفتگی را کنترل کنیم؟

شخصیت خودشیفته Narcissistic personality

کنکاش در رابطه با این صفت می تواند بسیار نا امیدکننده و پریشان کننده باشد. افراد خودشیفته در تلاش خود برای کنترل کردن و کسب تحسین، ممکن است به دلیل خودشیفتگی آسیب پذیر به دیگران آسیب رسانده و از آنها سوء استفاده کنند، به عزت نفس آنها آسیب برسانند و حتی احساسشان در رابطه با واقعیت را تغییر دهند. بحث و گفتگو با فرد خودشیفته‌ درباره عملکرد آنها معمولاً بی ثمر است.

راه حل موفق تر این است که حد و مرزهایی تعیین کنید و از نظر عاطفی از آنها فاصله بگیرید. توجه کنید که شما ممکن است نتوانید احساسات خود نسبت به یک فرد را کنترل کنید، اما می توانید نحوه پاسخگویی به آنها را تحت کنترل خود در بیاورید. قطع رابطه با یک فرد خودشیفته، اعضای خانواده یا رئیس اگر تنها راه حل موجود نباشد، ممکن است در نهایت بهترین راه حل محسوب شود. در این فرآیند تأمل در مورد خصوصیات این گونه افراد مفید است تا کسی در آینده در حالات مشابه درگیر نشود.

5/5 - (1 امتیاز)

دکتر آرش هیربد

من دکتر آرش هیربد دوره پزشکی عمومی را در دانشگاه علوم پزشکی اصفهان و تخصص روانپزشکی را در دانشگاه شهید بهشتی گذراندم. در بیمارستان آتیه به عنوان روانپزشک و مسئول دفتر سلامت روان مشغول به کار هستم. در کلینیک هیربد به عنوان موسس و مسئول فنی و روانپزشک بزرگسال فعالیت دارم. در زمینه اختلالات خلقی، اضطرابی، وسواس ، اختلالات خواب و… می توانم به شما کمک کنم.

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

دکمه بازگشت به بالا