تست روانشناسی

مهارت تصمیم گیری

برخی ارباب مدیریت مانند سایمون، مدیریت را مساوی تصمیم گیری دانسته اند. برخی نیز زندگی آدمی را حاصل تصمیمات بزرگ و فرصت ها و انتخاب های بزرگ معرفی کرده اند.

انسان به عنوان یک موجود برخوردار از خرد به مطلوب ترین روش ها در دست یابی به هدف توجه می کند لذا می خواهد در شرایط اطمینان کامل تصمیم گیری نماید.

امروزه ایجاد مهارت در تصمیم گیری به عنوان یکی از پایه ای ترین مهارت های زندگی به شمار می آید. زیرا زندگی در جوامع پیشرفته، گسترش ارتباطات اجتماعی و افزایش انتخاب ها را فرا راه اقشار مختلف، خاصه جوانان قرار داده است.

مهارت تصمیم گیری

تصمیم گیری برای موارد متعدد

از جمله، انتخاب رشته تحصیلی، شغلی و همسر موارد مهم تصمیم گیری هستند. تصمیمات صحيح و عقلایی در این موقعیت ها نتیجه ای موثر در زندگی فرد به جای خواهند گذاشت و از تعارضات و تنش های روانی فرد خواهند کاست.

تصمیم گیری های غیر منطقی و نادرست باعث اضطراب و ایجاد افسردگی خواهد شد و تصمیم گیری عاقلانه آینده ای روشن را به وجود خواهد آورد و اطمینان و آرامش ویژه ای را به زندگی فرد هدیه خواهد نمود.

از طرفی حضور مشاور دانا و قابل اعتماد در امر تصمیم گیری به عنوان یک راهنمای مطلع باعث می شود که اطلاعات و دانسته های لازم را در اختیار تصمیم گیرنده قرار دهد.

نتایج احتمالی هر فعالیت را با تکیه بر تجربه های متفاوت افراد، پیش بینی نماید، فرد را در فضایی واقعی و حقیقی قرار دهد و با حضور دل گرم کننده خود از اثرات تنش زای لحظه های بحرانی کاسته و محیط آرامی را برای تصمیم گیری عاقلانه افراد فراهم آورد.

بدیهی است تصمیم گیری در چنین موقعیتی مقرون به صواب و دارای نتیجه مناسب تری خواهد بود که در مجموع تصمیم گیرنده از شک و دودلی رها شده و انتخابگر راهی خواهد شد که تا اندازه ای به نتایج و تبعات انتخاب خود، آگاه است و مقدمات لازم برای برخورد با موقعیت های حاصل از تصمیم گیری خویش را تمهید خواهد نمود.

این توان جز در سایه اعتماد و یاری گرفتن از مشاوران آگاه و دلسوز میسر نخواهد شد. به همین خاطر تأكید می شود که بهتر است آدمی در زندگی خویش چندین مشاور داشته باشد.

مهارت تصمیم گیری

ظرافت در تصمیم گیری

بدون تردید، تصمیم گیری یکی از مهم ترین مهارت های زندگی است؛ زیرا فرد همواره باید یک راه را از میان راه های گوناگون انتخاب کند.

اما اگر شخص برای اخذ تصمیم مهارت کافی نداشته باشد، قادر به تصمیم گیری نخواهد بود و در نتیجه، یا تعارضات و تنش های ناشی از آن را تحمل خواهد کرد یا با تصمیم گیری غیر منطقی و نادرست، به افسردگی، اضطراب و سایر ناراحتی ها دچار خواهد شد.

اهم موارد تصمیم گیری در جامعه، محدود به انتخاب شغل، انتخاب رشته تحصیلی، انتخاب همسر و چند اتفاق عمومی دیگر است.

در حالی که قلمرو این مهارت، بسیار وسیع است و از جزئی ترین رفتارها تا کلی ترین و مهم ترین آنها را شامل می شود. به همین دلیل، مهارت تصمیم گیری، در تأمین بهداشت روان بسیار اساسی است.

این مهارت برای نوجوانان و جوانان اهمیت مضاعفی دارد؛ زیرا آنان با راه ها و انتخاب های بی شماری مواجه اند و هر چه ارتباطات اجتماعی آنان گسترش یابد، تعداد گزینه ها نیز افزایش پیدا می کند و تصمیم گیری اهمیت بیشتری می یابد. بدین ترتیب، آموزش مهارت تصمیم گیری به نوجوانان و جوانان، ضرورت و دقت ویژه ای می طلبد.

مهارت تصمیم گیری

چگونه انتخاب های خود را بسنجیم؟

انسان ها هر روز تصمیم هایی می گیرند که بعضی از آن ها بسیار مهم هستند و البته برخی نیز اهمیت کمتری دارند. ممکن است آنان متوجه تصمیم هایی که هر روز می گیرند، نباشند؛ مانند تصمیم گیری در مورد ساعت بیدار شدن از خواب، نوع لباسی که می خواهند بپوشند، خوردن یا نخوردن صبحانه و…

اما به مرور، تصمیم های مهم تری خواهند گرفت که برای بعضی از آنها، معمولا راه حل های ساده کافی نیست. برای مثال، تصمیم گیری در این مورد که تحصیلات خود را ادامه دهند یا ترک تحصیل کنند و به دنبال شغلی بروند، کار چندان ساده ای نیست. زیرا هر تصمیمی که در این زمینه بگیرند، در زندگی آنان پی آمدهای زیادی خواهد داشت.

مهارت تصمیم گیری

مهارت تصمیم گیری مطلوب

برای یک تصمیم گیری مطلوب افراد باید به توانایی های خاصی مجهز شوند مانند افزایش خودآگاهی، درک ارزش های فردی و خانوادگی، مهارت های انتخاب هدف و روابط مطلوب بین فردی. با این حال، در امر تصمیم گیری، عوامل مهم دیگری هم اهمیت دارند و افراد برای هر تصمیم گیری، باید از این عوامل آگاهی داشته باشند:

مهارت تصمیم گیری

 اطلاعات

داشتن اطلاعات لازم، یکی از موارد مهم تصمیم گیری است. در حالی که افراد معمولا در این زمینه آگاهی های لازم را ندارند. برای این که فرد بتواند در مورد شغل خاصی تصمیم بگیرد، باید اطلاعاتی در مورد میزان حقوق، ساعات کار و مهارت های مورد نیاز آن شغل داشته باشد.

ممکن است تصمیم گیرنده نداند این اطلاعات را از چه کسی و چگونه به دست آورد. گاهی نیز امکان دارد بزرگسالان پرسش های نوجوانان را جدی نگیرند و تصور کنند که هنوز برای آنها زود است که تصمیم بگیرند.

مهارت تصمیم گیری

فشارهای اجتماعی

دیدگاه ها و ارزش های اطرافیان، به شدت بر افراد اثر می گذارد:

خانواده، دوستان، وسایل ارتباط جمعی، رسانه ها و سایر نهادها، به سهم خود، بر افکار و رفتارهای نوجوانان تأثیر می گذارند و غالبا این آثار و القائات، هم سو نیستند و با هم تناقض دارند. هنگام تصمیم گیری در موارد دشوار، خواسته یا ناخواسته، فرد تحت تأثیر این القائات قرار می گیرد.

مهارت تصمیم گیری

 موقعیت

از ویژگی های مهم در زندگی امروز، اتخاذ تصمیمات فوری در موقعیت های ویژه یا در زمان های بحرانی است. ممکن است فرد به دلیل فشارها و تنش هایی که در روابط خود با دیگران با آن رو به رو می شود، در تصمیم های خود لجبازی کند و از این طریق، خود را بزرگسال و مستقل جلوه دهد.

بنابراین، افراد باید آموزش ببینند که عواقب چنین تصمیم هایی بیش از آن است که آنان تصور می کنند. گاهی اوقات، تصمیمات بدون مطالعه، ضعیف، غیرمنطقی و فاقد استدلال مناسب و کافی است. تصمیم های ضعیف را می توان به ترتیب زیر طبقه بندی کرد:

مهارت تصمیم گیری

الف) اجتناب کردن

تصمیم گیری به گونه ای است که شخص از مواردی که به نظر او نامطلوب است، اجتناب می کند. مثلا فردی که خود را در دوست یابی با حفظ دوستی ناتوان می پندارد، از حضور در فعالیت های گروهی و جمع های دوستانه خودداری می کند.

ب) به تعویق انداختن

در این مورد، شخص تصمیم گیری های خود را به آینده موکول می کند. این اشکال به خصوص در مورد انجام دادن تکالیف درسی رخ می نماید.

ج) اهمیت ندادن

گاهی فرد احساس می کند که نیازی به تصمیم گیری ندارد؛ مثلا ممکن است یک امتحان مهم و سرنوشت ساز را جدی تلقی نکند.

مهارت تصمیم گیری

د) انتخاب بدون مطالعه

در این حالت، فرد راه حلی برمی گزیند که به نظر او درست است. در حالی که ممکن است تنها یکی از پی آمدهای احتمالی آن را در نظر داشته باشد.

برای مثال، فردی تصمیم می گیرد به خواسته های غیر منطقی دوستانش، به این امید تن در دهد که پس از آن، بیشتر مورد علاقه و محبت آنها قرار گیرد.

با در نظر گرفتن این موارد، به نظر می رسد که برای یک تصمیم گیری موفقیت آمیز، باید ابعاد گوناگون مسئله را در نظر گرفت و بر اساس اطلاعات موجود و ارزش های شخصی تصمیم گرفت.

این بحث فرصتی برای مخاطبان فراهم می آورد تا الگوهای ویژه ای را در این زمینه تمرین کنند که به تصمیم گیری های کارآمد منجر می گردد. آنچه افراد باید بیاموزند، این است که به الگوهای سازمان یافته ای روی بیاورند که پی آمدهای احتمالی هر تصمیم را روشن می سازد.

علاوه بر این، هر فرد باید از عواقب تصمیمات خود، که ممکن است کوتاه مدت، دراز مدت یا همراه با آثار عاطفی باشد، آگاه گردد. این آثار و پیامدها به خصوص هنگامی اهمیت می یابند که تصمیم با ارزش های نهادی فرد تضاد داشته باشد.

مهارت تصمیم گیری

مفاهیم کلیدی

  •  برای هر مسئله یا موقعیتی، راه حل های متفاوت و متعددی وجود دارد.
  • اتخاذ هر گونه تصمیم یا حتی تصمیم نگرفتن» پی آمدهایی دارد.
  • بهترین تصمیم، تصمیمی است که با ارزشهای شخص هماهنگ باشد.
  • تصميم مطلوب، حاصل یک فرایند هوشیارانه است که در آن، راه حل های گوناگون، بررسی می شود.

مهارت تصمیم گیری

برگه تمرین پیش بینی نتایج هر تصمیم

چه اتفاقی می افتد اگر…

 تصمیم یا عمل / نتیجه احتمالی

چه اتفاقی می افتد اگر:

  1. دوره تحصیل را تمام کنید؟……….
  2. ترک تحصیل کنید؟……………….
  3. ادامه تحصیل دهید؟…………
  4. کاری در یک اداره پیدا کنید؟ ………….
  5. عملی بر خلاف میل والدین انجام دهید؟………
  6. مهاجرت کنید؟ ………………..
  7. از ادامه تحصیل انصراف دهید؟ ……….
  8. هرگز ازدواج نکنید؟…………….
  9. قبل از شروع به کار ازدواج کنید؟……………
  10. رابطه خود را با نزدیک ترین دوستتان قطع کنید؟…
  11. ورزشکار حرفه ای شوید؟ ……….

مهارت تصمیم گیری

فعالیت کلاسی ۲ هدف:

 آشنایی با الگویی برای تصمیم گیری صحیح

وسایل مورد نیاز: برگ های بزرگ کاغذ، ماژیک، برگه تمرین «راهنمای تصمیم گیری» و برگه تمرین موقعیت های فرضی برای تصمیم گیری».

روش اجرا: از افراد خواسته می شود تا درباره روش هایی که مردم برای تصمیم گیری های خود اتخاذ می کنند، بیندیشند. آن گاه به مباحث زیر بپردازید:

روش های معمول در تصمیم گیری

  • ناگهانی و بدون فکر تصمیم گرفتن.
  • پشت گوش یا به تعویق انداختن یک تصمیم
  • تصمیم نگرفتن.
  • حق تصمیم گیری خود را به دیگران دادن.
  • ارزیابی تمام انتخابها و پس از آن تصمیم گرفتن.

برای افراد معایب و محاسن و پی آمدهای احتمالی هر یک از این راه ها را تشریح کنید. به آنها توضیح دهید که آخرین روش در تصمیم گیری (یعنی ارزیابی تمام انتخاب ها و پس از آن تصمیم گیری) بهترین فرآیند در یک تصمیم گیری مهم است. سپس الگوی زیر را برای تصمیم گیری معرفی کنید. الگو را روی تخته بنویسید تا همه دانش آموزان بتوانند آن را ببینند.

مهارت تصمیم گیری

گام های مهم در آموزش تصمیم گیری

گام اول: انتخابها یا راه حل های متفاوت مربوط به تصمیم خود را نام ببرید.

گام دوم: اطلاعات لازم را در مورد تصمیم خود جمع آوری کنید (ارزشها، هدفها مجموع چیزهایی را که لازم است بدانید، مدنظر قرار دهید).

گام سوم: معایب و محاسن هر انتخاب را بنویسید.

گام چهارم: تصمیم بگیرید و دلایل خود را برای این انتخاب ذکر کنید.

مهارت تصمیم گیری

برگه های تمرین با عنوان «راهنمای تصمیم گیری» و «موقعیت های فرضی برای تصمیم گیری» را توزیع کنید. بر اساس الگوی ذکر شده، مثال «انتخاب یک دوست» مطرح کنید.

به صورت گام به گام الگوی تصمیم گیری را دنبال کنید و از افراد بخواهید اطلاعات مربوط را در برگه های خود وارد کنند.

سپس آنان را به گروههای کوچکتر تقسیم کنید و از هر گروه بخواهید در مورد از «موقعیتهای فرضی برای تصمیم گیری» را در برگه تمرین خود انتخاب و الگوی تصمیم گیری را در مورد آنها اعمال کنند.

ده دقیقه برای این کار به آنان فرصت دهید و سپس افراد را مجددا در یک جا جمع کنید. از هر گروه بخواهید چگونگی انتخاب پاسخ های خود را در موقعیت های فرضی توضیح دهد. (تفاوت شیوه کار گروه ها را در مورد یک موقعیت واحد مقایسه کنید).

اگر فردی یک «موقعیت» واقعی از زندگی خود را در گروه مطرح کند، فهم درس عینی تر و بهتر خواهد شد. سپس الگوی تصمیم گیری را برای یک یا دو «موقعیت» واقعی دیگر نیز در کلاس به کار ببرید..

مهارت تصمیم گیری

برگه تمرین

راهنمای تصمیم گیری:

گام اول: راه حل های ممکن را برای مسئله ای که در نظر دارید، بنویسید:

الف) ……………

ب) …………

پ) …………..

 

گام دوم: اطلاعات لازم را در مورد تصمیم خود، جمع آوری کنید (ارزشها، هدفها و مجموع حقایقی را که لازم است بدانید، در نظر بگیرید).

.۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰

۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰

 

گام سوم: معایب و محاسن هر انتخاب را بنویسید.

الف) راه حل اول:

معایب: ………..

محاسن: ………

ب) راه حل دوم:

معایب: ………

محاسن: ………

پ) راه حل سوم:

معایب: ………..

محاسن: ۰۰۰.۰۰ .

گام چهارم: تصمیم خود را بگیرید و دلایل خود را برای این انتخاب ذکر کنید.

 

 

لطفا امتیاز دهید

دکتر آرش هیربد

من دکتر آرش هیربد دوره پزشکی عمومی را در دانشگاه علوم پزشکی اصفهان و تخصص روانپزشکی را در دانشگاه شهید بهشتی گذراندم. در بیمارستان آتیه به عنوان روانپزشک و مسئول دفتر سلامت روان مشغول به کار هستم. در کلینیک هیربد به عنوان موسس و مسئول فنی و روانپزشک بزرگسال فعالیت دارم. در زمینه اختلالات خلقی، اضطرابی، وسواس ، اختلالات خواب و… می توانم به شما کمک کنم.

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

دکمه بازگشت به بالا