اختلالات روانشناختی

کاتاتونی (Catatonic Schizophrenia)

کاتاتونی به مجموعه ای از علائم اشاره دارد که ممکن است در برخی بیماران مبتلا به اسکیزوفرنی رخ دهد.

این وضعیت ممکن است شامل دوره هایی باشد که در آن فرد بسیار کم حرکت می کند و از دستورالعمل ها پیروی نمی کند.

از سوی دیگر ، یک فرد ممکن است فعالیت حرکتی نشان دهد که بیش از حد و عجیب تلقی می شود ، مانند اکو (تقلید صدا) یا اکوپراکسی (تقلید از حرکت). به این حالت برانگیختگی کاتاتونیک می گویند.

کاتاتونیا فقط در برخی از افراد مبتلا به اسکیزوفرنی رخ می دهد.

امروزه چندین روش درمانی م forثر برای علائم اسکیزوفرنی کاتاتونیک وجود دارد.

اسکیزوفرنی کاتاتونیک به لطف بهبود درمانها بسیار نادر شده است. شرایط کاتاتونیک امروزه در بیماریهای مختلف روانی به غیر از اسکیزوفرنی ، مانند رشد عصبی (شرایطی که کودکان را در تکامل سیستم عصبی آنها تحت تأثیر قرار می دهد) ، اختلال دوقطبی یا افسردگی شایع تر است.

اختلال کاتاتونی (کاتاتونیک)

Catatonia

کاتاتونی می‌تواند در زمینه چندین اختلال روی دهد که اختلالات عصبی – رشدی، روان­ پریشی، دوقطبی، افسردگی و بیماری­‌های جسمانی دیگر (مثل کمبود اسید فولیک مغزی، اختلالات خودایمنی) از جمله آنها هستند.

ویژگی اصلی اختلال کـاتـاتـونـی، اختلال روانشناختی – حرکتی محسوس است که می‌تواند کاهش فعالیت حرکتی، کاهش مشارکت در طول مصاحبه یا معاینه جسمانی یا فعالیت حرکتی بیش از حد و عجیب‌ و غریب را در برداشته باشد.

جلوه بالینی اختلال کـاتـاتـونـی می‌تواند گیج‌کننده باشد، به طوری که اختلال روانشناختی – حرکتی ممکن است از عدم پاسخ­دهی محسوس تا سراسیمگی بارز گسترش داشته باشد.

بی­ حرکتی می‌تواند شدید (بهت) یا متوسط (جمود خلسه ­ای و انعطاف ­پذیری مومی شکل) باشد. همچنین، کاهش گفتار ممکن است شدید (لالی) یا متوسط (منفی­ گرایی) باشد.

رفتارهای حرکتی بیش از حد عجیب و غریب می­‌توانند پیچیده (مثل قالبی) یا ساده (سراسیمگی) باشند و پژواک ­گویی و پژواک­ کرداری را در برداشته باشند. در موارد شدید، همین فرد ممکن است بین فعالیت حرکتی کم و شدید نوسان کند.

ویژگی­‌های بالینی که متضاد به نظر می ‌رسند و جلوه‌های متغیر این تشخیص، در عدم آگاهی و کاهش شناسایی اختلال کـاتـاتـونـی دخالت دارند.

در طول مراحل شدید اختلال کـاتـاتـونـی، ممکن است فرد به نظارت دقیق نیاز داشته باشد تا از صدمه زدن به خود یا دیگران اجتناب کند.

مخاطرات بالقوه ناشی از سوء تغذیه، فرسودگی، تب شدید، و صدمه زدن به خود وجود دارند.

کاتاتونی (Catatonic Schizophrenia)
کاتاتونی (Catatonic Schizophrenia)

ملاک‌های تشخیصی اختلال کاتاتونیک در DSM5

A. سه (یا تعداد بیشتری) از نشانه ‌های زیر در تصویر بالینی غالب هستند:

  1.  بهت (یعنی، بدون فعالیت روانشناختی – حرکتی؛ برقرارنکردن ارتباط فعال با محیط).
  2.  جمود خلسه‌­ای (یعنی، القای منفعل وضع اندامی که در برابر نیروی جاذبه اختیار می‌شود).
  3.  انعطاف­ پذیری مومی شکل (یعنی، بی ­اعتنایی، حتی مقاومت در برابر مستقر شدن توسط آزماینده).
  4.  لالی (یعنی، بدون پاسخ کلامی یا خیلی کم؛ اگر زبان ­پریشی شناخته شده باشد، منتفی است).
  5.  منفی­ گرایی (یعنی، مخالفت با دستورات یا محرک­‌های بیرونی یا بدون پاسخ به آنها).
  6.  وضع خاصی گرفتن (یعنی، نگهداری خودانگیخته و فعال وضع بدن در برابر نیروی جاذبه).
  7.  ادا و اطوار (یعنی، کاریکاتور اعمال عادی عجیب‌وغریب، شکوهمند).
  8.  رفتار قالبی (یعنی، حرکات تکراری، به طرز نابهنجار مکرر، بدون هدفمندی).
  9.  سراسیمگی، که تحت محرک­‌های بیرونی قرا ندارند.
  10.  شکلک درآوردن
  11.  پژواک­گ ویی (یعنی، تقلید کردن از گفتار دیگران).
  12.  پزواک­ کرداری(یعنی، تقلید کردن از حرکات دیگران).
کاتاتونی (Catatonic Schizophrenia)
کاتاتونی (Catatonic Schizophrenia)

اختلات روانشناختی

اگر معیارهای یک اختلال کاتاتونی در دوره اختلال عصبی ، اختلال دوقطبی ، افسردگی یا سایر اختلالات روانی رعایت شود ، یک اختلال کاتاتونی مرتبط با یک اختلال روانی دیگر (شاخص کاتاتونی ) ممکن است مورد استفاده قرار گیرد.

شاخص کاتاتونی زمانی مناسب است که تصویر بالینی با یک اختلال روانی حرکتی مشخص شود و حداقل سه مورد از 12 علامت ذکر شده در معیار A را شامل شود.

کاتاتونیا بیشتر در محیط بیمارستانی تشخیص داده می شود و در 35 درصد افراد مبتلا به اسکیزوفرنی رخ می دهد.

اما بیشتر موارد کاتاتونی شامل افراد مبتلا به افسردگی یا اختلال دوقطبی می شود.

قبل از شاخص کاتاتونی برای رشد عصبی ، روان پریشی ، اختلال دوقطبی ، افسردگی یا سایر اختلالات روانی استفاده می شد.

بسیاری از انواع دیگر بیماریهای جسمی باید از بین بروند. این بیماریها شامل بیکاری جسمی ناشی از مشکلات عفونی ، متابولیکی یا عصبی است ، اما محدود به آن نمی شود.

(به “اختلال کاتاتونی به دلیل سایر بیماریهای جسمی” مراجعه کنید).

کاتاتونیا همچنین می تواند از عوارض جانبی دارو باشد.

با توجه به شدت این عوارض جانبی ، باید توجه ویژه ای به این احتمال شود که کاتاتونیا ناشی از سندرم بدخیم داروی ضد روان پریشی است.

نشانه‌ها های کاتاتونیک

این اختلال علایم عمومی روان‌گسیختگی (F20) را دارد.

گرچه علایم کاتاتونیایی زودگذر ممکن است در انواع دیگر روان‌گسیختگی نیز وجود داشته باشد اما در روان‌گسیختگی کاتاتونی علایم بالینی غالب عبارتند از:

گیجی

بصورت کاهش واکنش به محیط در حرکات یا فعالیت‌های غیرارادی

هیجان ظاهراً بدون محرک خارجی
ژست

پنداشت و نگهداری آگاهانهٔ ژست‌های نامناسب یا عجیب

منفی گرایی

مقاومت به ظاهر بدون محرک نسبت به دستورات یا تلاش برای حرکت دادن

انعطاف‌پذیری مومی

نگهداری بدن یا اعضا در شرایط غیرتحمیلی

درمان کاتاتونی (Catatonic Schizophrenia)

اسکیزوفرنی یک بیماری مادام العمر است ، اگرچه علائم کاتاتونیک ممکن است ادامه پیدا نکند.

بیماران مبتلا به اسکیزوفرنی نیاز به درمان مداوم دارند. حتی زمانی که به نظر می رسد علائم ناپدید می شوند و بیمار معتقد است که بهبود یافته است.

اساساً درمان برای همه انواع اسکیزوفرنی یکسان است. روش های درمان بسته به عوامل مختلفی از جمله شدت علائم ، سلامت بیمار و سن متفاوت خواهد بود.

4/5 - (1 امتیاز)

دکتر آرش هیربد

من دکتر آرش هیربد دوره پزشکی عمومی را در دانشگاه علوم پزشکی اصفهان و تخصص روانپزشکی را در دانشگاه شهید بهشتی گذراندم. در بیمارستان آتیه به عنوان روانپزشک و مسئول دفتر سلامت روان مشغول به کار هستم. در کلینیک هیربد به عنوان موسس و مسئول فنی و روانپزشک بزرگسال فعالیت دارم. در زمینه اختلالات خلقی، اضطرابی، وسواس ، اختلالات خواب و… می توانم به شما کمک کنم.

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

دکمه بازگشت به بالا